Yên Bái
Mắc khén trong văn hóa ẩm thực của người Thái Mường Lò
Ngày xuất bản: 08/05/2017 9:41:00 SA
Lượt đọc: 2175

 Văn hóa của dân tộc Thái vùng Tây Bắc được biết tới nhiều với chiếc khăn Piêu và điệu múa xòe, nhảy sạp trong lễ hội hoa ban truyền thống. Ít ai biết rằng người Thái còn có những món ăn truyền thống mà ai đã từng ăn được thưởng thức một lần đều sẽ nhớ mãi bởi hương vị cay, tê tê đầu lưỡi, mùi thơm đặc trưng chứa trong từng món ăn. Rồi thắc mắc, hương vị gì mà lại đặc biệt vậy? Đấy chính là hương vị của hạt mắc khén, linh hồn ẩm thực vùng núi cao Tây Bắc.

 

Ảnh nguồn : Chợ rừng Tây Bắc

Quả mắc khén tươi có màu xanh, khi chín chuyển sang màu hồng, mọc theo dạng chùm, hình dạng tương đối tròn, có ngạnh, to bằng hạt tiêu non. Song mắc khén khác hoàn toàn với tiêu cả về hương vị và đặc điểm sinh học. Cây mắc khén thuộc dạng thân gỗ, thẳng, cao đến 18m, chỉ mọc ở những vùng núi cao từ 500-1.500m so với mực nước biển, phần vỏ cây cũng khá lạ với rất nhiều gai nhọn.

Tháng 11 là thời điểm chính thu hoạch quả mắc khén. Vì thân cây có gai nên không ai dám trèo mà chỉ dùng cây khoèo để hái. Quả tươi sẽ cho hương thơm đậm đà hơn song không bảo quản được lâu nên người dân bẻ về treo lên gác bếp cho khô và để dành dùng quanh năm. Khi quả khô sẽ tự động tách vỏ, để lộ ra phần hạt có màu đen lấp lánh, phần vỏ lại tạo thành hình bông hoa xinh xắn, tương tự như hoa hồi thu nhỏ.

Không cay nồng, xộc lên mũi như tiêu, mắc khén tỏa một mùi hương nồng dịu, cho bạn cảm giác sảng khoái như được xông tinh dầu trong spa. Dù chỉ ngửi bạn cũng có thể cảm nhận được vị ngọt của hương thơm. Cắn thử một quả mắc khén, bạn cảm thấy hơi tê, the trên đầu lưỡi và một chút đăng đắng rất nhẹ nhàng xen lẫn nhưng cuối cùng đọng lại dư vị ngòn ngọt, thơm thơm trong miệng. Một vài anh nam ví von rất đỗi hình tượng “mắc khén mang hương vị của người sơn nữ”.

Quả mắc khén đã được phơi khô, đem rang vừa tới, để nguội rồi xay hoặc giã cho mịn. Chỉ nên xay đủ dùng trong một thời gian ngắn để giữ được mùi hương. Nên bảo quản mắc khén trong lọ thủy tinh đậy kín. Người Tây Bắc dùng mắc khén để ướp cho các món nướng: cá nướng, gà nướng, thịt nướng, thịt gác bếp… vừa để át mùi tanh của thực phẩm vừa tăng phần hấp dẫn cho món ăn.

Mắc khén còn được dùng cho món chiên, kho và cho vào nước chấm. Những thực phẩm có tính tanh như cá, thịt đều… bị thu phục bởi mắc khén. Và món chấm tinh túy nhất của người Tây Bắc là Chẳm chéo cũng không thể thiếu sự hiện diện của gia vị này. Như bất cứ gia vị nào, khi ướp, nêm nếm chỉ nên dùng mắc khén ở mức độ vừa phải, tránh lạm dụng vì sẽ làm món ăn bị đắng.

Có lẽ vì chứa đựng hương thơm của cả núi rừng nên món ăn có mắc khén cũng gây “nghiện” cho du khách. Thấm đẫm hương vị mắc khén, các món ăn Pa pỉnh tộp (cá suối nướng gập), gà nướng, thịt băm nướng, … nhanh chóng được du khách “thanh toán” sạch sẽ dù trên bàn ăn có đến gần chục món khác nhau. Các chị em còn không quên bỏ túi mang về ít thịt gác bếp để giải quyết cơn thèm cho ngày hôm sau và cả mua về những túi quả mắc khén làm quà “món ngon, vật lạ” cho gia đình, bạn bè cũng như trổ tài nấu nướng.

Thành Trung

Sử dụng nguồn : Báo Phụ Nữ

CÁC ĐIỂM DU LỊCH ĐẶC SẮC

THƯ VIỆN VIDEO

KẾT NỐI WEBSITE

LƯỢT TRUY CẬP

Hit Counter