Giữa tầng mây bảng lảng và những dãy núi trập trùng của vùng cao Lào Cai, xã Phình Hồ hiện lên như một miền đất được thiên nhiên ưu ái đến lạ. Nơi ấy có những cây chè Shan tuyết cổ thụ thứ sản vật quý hiếm mà không phải vùng chè nào cũng may mắn sở hữu. Chè mọc hoàn toàn tự nhiên ở độ cao từ 900 đến 1.500 m, khí hậu quanh năm mát lạnh, sương mù phủ trắng núi rừng, tạo nên môi trường lý tưởng để từng búp chè hấp thụ trọn vẹn linh khí của đất trời.

Khác với những nương chè bạt ngàn được trồng thành luống ở nhiều nơi, chè Shan Phình Hồ chủ yếu là cây cổ thụ, tuổi đời lên tới hàng trăm năm. Có những cây cao tới 8–10 m, gốc lớn, rêu phong bám kín, tán lá xòe rộng như những chiếc ô xanh che mát cả sườn núi. Mỗi mùa thu hái, người Mông phải men theo thân cây, leo lên từng nhánh, dùng những động tác khéo léo để bứt những búp non còn phủ lớp lông trắng mịn như tuyết nét đặc trưng chỉ có ở giống chè Shan cổ thụ vùng cao. Chính lớp “tuyết” này là dấu hiệu của chất lượng thượng hạng, cho thấy sự thuần khiết và giá trị tự nhiên của sản phẩm.

Búp chè sau khi thu hái sẽ được sao thủ công hoặc chế biến theo dây chuyền hiện đại của hợp tác xã. Dù theo phương pháp nào, hương vị đặc trưng của chè Shan Tuyết Phình Hồ vẫn được giữ trọn. Khi pha, nước trà trong veo, ánh vàng óng như mật. Nhấp ngụm đầu tiên, vị trà chan chát nơi đầu lưỡi, rồi nhanh chóng chuyển sang vị ngọt sâu, lan tỏa và đọng lại nơi cổ họng. Nhờ được phát triển hoàn toàn tự nhiên không phân bón hóa học, không thuốc bảo vệ thực vật chè Shan Tuyết mang trong mình hương vị mộc mạc, tinh khiết, cái hương vị mà những người yêu trà vẫn gọi là “hương núi rừng trong một tách trà”.

Với người Mông Phình Hồ, cây chè không chỉ là nguồn thu nhập mà còn là một phần quan trọng trong đời sống văn hóa. Cây chè giữ đất, giữ nước, giữ màu xanh cho những dốc núi quanh năm mây phủ. Bà con nơi đây xem chè như báu vật của rừng núi thứ “sản vật trời ban” cần được gìn giữ, tôn trọng và truyền lại cho thế hệ sau. Họ nâng niu từng búp chè như nâng niu chính cuộc sống của mình, bởi sự sinh trưởng của chè gắn liền với nhịp sống trên mảnh đất này.

Hiện xã Phình Hồ có hơn 300 ha chè, trong đó khoảng 100 ha là chè Shan tuyết cổ thụ. Sự ra đời của Hợp tác xã Trà Shan Tuyết Phình Hồ đã góp phần quan trọng trong việc quy hoạch vùng nguyên liệu, hướng dẫn kỹ thuật canh tác sạch và đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm. Giá thu mua búp chè dao động 25.000–35.000 đồng/kg, tạo nguồn thu bền vững, giúp nhiều hộ đồng bào Mông cải thiện đời sống.

Hợp tác xã không chỉ thu mua mà còn tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn bà con chăm sóc cây chè bằng phương pháp tự nhiên, đốn tỉa nhẹ nhàng để giữ độ cao hợp lý, giúp cây sinh trưởng khỏe và cho chất lượng búp tốt hơn. Nhờ đó, những dòng sản phẩm như bạch trà, lục trà, hồng trà, trà phổ nhĩ hay trà ướp hương của Phình Hồ ngày càng khẳng định được vị thế trên thị trường, trở thành lựa chọn của nhiều người yêu trà sạch.

Đến Phình Hồ hôm nay, du khách không chỉ được thưởng thức một chén Shan Tuyết thơm lành mà còn có cơ hội chiêm ngưỡng những cây chè cổ thụ cao vút giữa trời mây một vẻ đẹp vừa hoang sơ, vừa thiêng liêng của vùng cao Lào Cai. Chè Shan Tuyết Phình Hồ vì thế không đơn thuần là thức uống. Đó là tinh hoa núi rừng, là kết tinh của khí trời, sương gió và bàn tay cần mẫn của đồng bào vùng cao. Một món quà quý mà thiên nhiên và con người nơi đỉnh núi gửi trao đến muôn phương.

Hoàng Chiều